De Geschiedenis Van Het Poppenhuis

By
poppenhuis

Poppenhuizen, Hoe Zijn Ze Ontstaan?

Aan het begin van het hoofdstuk poppen is al naar voren gekomen dat er vijfentwintighonderd jaar voor onze jaartelling al met poppenhuizen werd gespeeld .zo’n poppenhuis zag er duidelijk anders uit dan de poppenhuizen die bijvoorbeeld in musea zijn te zien, al zullen die kleiproducten uit dat verre verleden ook wel aan de werkelijkheid van toen hebben beantwoord.
Het poppenhuis van Petronella Oortman Brandt, dat in het Rijksmuseum bewaard wordt, is bijna drie eeuwen oud. Het dagelijkse leven van de burger is goede doen, wordt er tot in de finesses nagebootst. Men ziet er een keuken met vitrinekast propvol Delfblauwe vazen, kannen en schotels in miniatuur; Een kinderstoel; een schouw met tegels; een tinnen vogel kooitje etc. Er is een rookkamer, een kraamkamer, een tapijtenkamer, een turfzolder en een strijkzolder waar een linnenpersje te bewonderen valt. Men vindt er zowaar wat afgedwaald een echt bakermand waar de moeder haar baby in voedde en meestal ook wel aankleedde. Het rijksmuseum heeft nog meer poppenhuizen. Een daarvan is van Petronella Dubois. Het dateert uit het vierde kwart van de zeventiende eeuw. Het meest opvallende van dit juweeltje is naar mijn smaak, de voorraadkelder met zijn inmaakflessen, tonnetjes en biervaten. De bewoners van het huis zijn van was gemaakt.

Dan is er het poppenhuis van Margaretha Sommer de Ruyter, dochter van onze zeeheld Michiel Adriaanszoon. Het dateert uit omstreeks 1670 en is eveneens bevolkt met wassen popjes. De kostuumpjes werden met veel gevoel voor mode tot in detail eigenhandig door de bezitster gemaakt. In tal van musea zijn poppenhuizen te vinden. De bewoners zijn van zeer uiteenlopende materialen vervaardigd. Was is tot omstreeks het midden van de 19e eeuw een veel gebruikt materiaal geweest. Zo tegen het begin van de 19e eeuw werd het poppenhuisvolkje uit in vormen gegoten was gemaakt, waardoor het uiterst breekbaar werd. In 1950 werden papier-maché popjes populair in het poppenhuis. Typerend voor de kleinburgerlijkheid rond 1845 was het feit, dat men het maatschappelijk onderscheid van alle dag, doorvoerde in het poppenhuis. Immers de jonge meisjes van goede stand werden spelenderwijs voorbereid op hun toekomstige taak van huisvrouw. Binnen dit kader viel ook het leren onderscheiden van het personeel in hun diverse kwaliteiten.

De Poppen

Poppen werden gebruikt om de hoofdbewoners uit te beelden.
Het hoogste personeel, waaronder butler, huisdame en gezelschapsdame werden van leer gemaakt en het lagere personeel werd uit hout gesneden. De kleding was vanzelfsprekend navenant. Dit althans, vrij vertaalt naar de bevindingen van Charles Dickens, die dit voor ons noteerde. Achtereenvolgens verschijnen er in de 12e helft van de vorige eeuw popjes met koppen van geglazuurd porselein, met in het porselein gemodelleerd zwart =- later ook blond haar. Popjes van biscuitporselein kwamen daarna, zo omstreeks 1880 deze hadden veelal ook gemodelleerd haar, of pruiken, gekapt naar de mode van die tijd. Omstreeks 1890 tot in het begin van deze eeuw werden er opnieuw weer veel popjes gemaakt met in het biscuit gemodelleerd haar. Wanneer we bedenken dat er in de 18e eeuw onder de welgestelde dames een ware rage heerste, zo veel mogelijk poppenhuizen te bezitten, met vaak zeer kostbare inrichtingen, is het toch wel bevreemdend dat er juist uit die periode, niet veel meer bewaard gebleven zijn. Er zijn er een aantal, waaronder dat in het Haags Gemeentemuseum van Sare Ploos van Amste. Sara moet in haar tijd wel een zeer welgestelde dame zijn geweest, want in 1743 kocht zij op een veiling in Amsterdam maar liefst drie poppenhuizen in een ruk. Dit kostte haar de lieve som van negenhonderd-en-drie gulden. Daarmee was voor Sara de kous nog lang niet af.

De Inrichting

Thuis begint voor haar de pret pas goed als ze ontdekt dat de inrichting van de poppenhuizen al lang een breed uit de tijd is. Direct bestelt ze de timmerman en geeft opdracht een nieuwe behuizing te maken. Het prachtige kabinetje, dat deze schrijnwerker voor haar maakte, kan men vandaag terugvinden in een museum. Sara betaalde er 220 gulden voor. Nu kan het feest pas goed beginnen. Sara slaat aan het verhuizen. Ze gooit de inrichting van alle drie poppenhuizen grondig door elkaar. Alle poppenhuis meubels krijgen een andere plek. Ook de stijl van de kamers wordt grondig herzien. Er komt nieuw behang, er wordt geschilderd, gesausd en gestuct dat het een lieve lust is. Zij naait voor de poppen nieuwe kleding, vernieuwd de gordijnen van het hemelbed en het ledikant, waarbij ook de thuisnaaister wordt ingeschakeld die zij na afloop beloont met wel zes, ja u leest het goed, zes stuivers per dag, terwijl de hele santenkraam haar toch wel minstens een paar duizend gulden zal hebben gekost. U kunt het poppenhuis zoals gezegd vinden in het Haags Gemeentemuseum, en waarschijnlijk ook het boekje. “Een rondgang door het poppenhuis” met een verhelderende inleiding van mevrouw Béatrice Jansen, en een groot aantal foto’s van dit poppenhuis en zijn inhoud. Ook in Duitsland zijn er diverse musea waar vroege poppenhuizen te zien zijn. Het Germanisches Museum heeft er vijf in haar collectie. Het Historische Museum in Frankfort heeft een Hollands exemplaar daterend uit 1750, waarvan ik echter de wandvullende kacheloven in de slaapkamer zeker niet Hollands zou willen noemen. Ik zou nog heel lang over diverse fraaie, rijke en overdadig ingerichte poppenhuizen willen schrijven, de meeste van deze kostbare stukken zijn echter niet onberoerd gebleven door kinderhanden, daarom bepalen we ons verder bij het achterhalen van de als speelgoed bedoelde poppenhuizen. In Duitsland werden Verweg de meeste poppenhuizen, ook de Amerikaanse werden meestal ingericht met Duitse poppenmeubelen en ander inventaris. De omgeving van Walterhausen genoot bekendheid vanwege zijn rijk vergulde meubelen, die tot in deze eeuw veel gevraagd werden.

Tegenwoordig

Ook nu zijn poppenhuizen erg populair. Merken zoals Le Toy Van & Haba weten dat als geen ander. Zij maken prachtige moderne poppenhuizen van uitstekende kwaliteit. Ook voor de accessoires, zoals poppenhuis meubels, bent u bij deze merken aan het goede adres.