De Geschiedenis van de Poppenkast

By
Poppenkast Online

Hoe De Poppenkast Is Ontstaan

De poppenkast heeft zijn ontstaan te danken aan geduldige tekenaars en in het bijzonder aan Aloys Senefelder die in 1800 de lithografie heeft uitgevonden. De poppenkast is zo rond 1825 tot leven geroepen door J. Trentsenky. Hij gebruikte de voor die tijd nog betrekkelijk nieuwe lichtdruktechniek, die zich uitstekend leende voor de fijne tekeningen. Als voorlopers van de stoffen poppenkast figuren zouden de kartonnen opzetfiguren kunnen worden genoemd, en de papieren aankleedpopjes, die ook in andere landen bekend waren.

Nederland

In ons land bijvoorbeeld, waar in 1825 bij de firma J. Guijkens en de Gerbr. Van Arum leesboekjes werden uitgegeven, waarbij verschillende aankleedpopjes, met in totaal zes kostuumpjes werden bijgeleverd als illustratiemateriaal. Dat eerste theater van Trentsensky was nogal groot uitgevallen; het bevatte maar liefst 44 decorstukken met bijbehorende toneelschermen, en een groot aantal speelfiguren, waarmee sprookjes, ridderverhalen en andere theaterstukken konden worden opgevoerd, vijf jaar later bracht Trentsenky een klein theater uit, dat hij het Mignontheater noemde. Elk jaar werden er aan de oude theaterstukken nieuwe toegevoerd, zodat er omstreeks de zestiger jaren van de vorige eeuw zestien complete theaterstukken in omloop waren. De eerste jaren werden de tekeningen gemaakt door Josef Schmutzer en Theodor Jachimovicz, deze worden tot de beste gerekend die er waren. Toen echter andere kunstenaars het werk van bovengenoemde heren gingen voortzetten, schijnt de kwaliteit van de litho’s sterk achteruit gegaan te zijn. In Engeland verscheen, waarschijnlijk in na volging van Trentsensky, in 1834 een theater van Green. Het kreeg de naam “The Regency”. Een moderne uitvoering van deze poppenkast werd tot voor een tiental jaren, in London verkocht bij de firma Pollock.

Het Vervolg

Na de dood van J. Trentsenky in 1868, zette de weduwe de zaken van haar man nog enige tijd op de oude voet voort, zonder echter nieuwe producties op stapel te zetten. In Duitsland intussen zijn het de firma’s J. F. Schreiber in Esslingen aan de Neckar, met in zijn kielzog Gustav Kuhn uit Neuruppin en Josef Scholz uit Mainz die soortgelijke poppenkasten op de markt bracht. De firma M. Trentsenky bracht onder andere in Engeland tot omstreeks 1890, bij de firma Joseph Myers, een complete poppenkast uit met Engelse tekst. De firma J. F. Schreiber bracht, zowel in Duitsland als Oostenrijk zijn poppenkast uit met popjes van porselein, in groepen van 58 sprookjesfiguren. De tekst bij de sprookjes werd geschreven door Ernst Siwert. Behalve de papierfiguren en porseleinen popjes kwamen er ook de zogenaamde “Pimpel-figuren”, met een houten lijf en kop en ledematen van gips. Door middel van aan de kop bevestigde koordjes werden de popjes over het toneel gevoerd. In tegenstelling tot de kartonfiguren, die op voetstukken stonden, maar tevens ook door middel van een koord over het toneel werden geschoven. Aan de popjes van porselein zat een ijzerdraadconstructie, waardoor ze ook los konden staan.

Vandaag zijn poppenkasten nog erg populair. Dit, omdat de fantasie van kinderen van alle tijden is. Wij hebben dan ook een compleet assortiment handpoppen en poppenkasten om de theater ervaring compleet te maken.